Okulda Diyabet Programı- Adana "Diyabetli Çocuklar, Aileleri ve Diyabet Ekibi Öğretmenlerle Buluşuyor”  toplantılarının ikincisi Adana’da yapıldı Metin: Okulda Diyabet Programı çerçevesinde 2016 Aralık ayında See more details
Prof. Dr. Merih Berberoğlu'nun interaktif semineri Sayın Üyelerimiz, Lilly tarafından koşulsuz olarak desteklenen e-Öğrenme Platformunda 13 Haziran 2017 tarihinde Prof. Dr. Merih Berberoğlu tarafından bir interaktif seminer gerçekleştiril See more details
Prof. Dr. Jan-Maarten Wit'in İnteraktif Semineri Değerli Üyelerimiz, Novo Nordisk'in koşulsuz desteğiyle 30 Mayıs 2017 12.15-13.15 arasında Prof. Dr. Jan-Maarten Wit tarafından "Genetic Causes of Short Stature" konusunda, internet üzer See more details
21. UPEK, 16. Diyabet ve 3. Endokrinolojiye Giriş Kursları Başarıyla Gerçekleştirildi Derneğimizin 21. Ulusal Kongresi, 26-29 Nisan 2017 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı ev sahipliğinde, Prof. Dr. İffet Bircan'ın emekliliği onuruna See more details

Üye Girişi

Uzman Görüşü

Diyabet tedavisinde yenilikler: Biyonik …

Diyabet tedavisinde yenilikler: Biyonik pankreas ne kadar yakın?   Prof. Dr. Şükrü Hatun Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi    Diyabet...

Devamını Oku

Çocuk hastalara erişkin uzmanlarının bak…

Çocuk hastalara erişkin uzmanlarının bakması ne kadar doğru?   Prof. Dr. Şükrü Hatun Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi   Ülkemiz tıbbında...

Devamını Oku

D vitamini her derde deva mı?

D vitamini her derde deva mı? Prof. Dr. Şükrü HatunKoç Üniversitesi Tıp Fakültesi Bugünlerde rastgele bir eczaneye...

Devamını Oku

Abartılı hekimlik' ve 'şarlatanlığa' dur…

Abartılı hekimlik' ve 'şarlatanlığa' dur demenin zamanı gelmedi mi? Son olarak Mehmet Öz’ün “ GDO lobisi...

Devamını Oku

Suni tatlandırıcılar şişmanlığın önlenme…

Suni tatlandırıcılar şişmanlığın önlenmesinde bir imkan mı? Yoksa şişmanlığın ve diyabetin artmasından sorumlu mu? Çocuklarda ve...

Devamını Oku

D vitamini kullanımında aşırı artış: Ne …

D vitamini kullanımında aşırı artış: Ne kadar ihtiyaç? Ne kadar “Sağlık modası”?   Prof. Dr. Şükrü Hatun Kocaeli...

Devamını Oku

ADOLESANLARDA HİPERTRİKOZ

ADOLESANLARDA HİPERTRİKOZHipertirkoz, hirsutizm ve alopesi gibi kıl ile ilgili bozukluklar her yaşta psikososyal sorunlara neden...

Devamını Oku

ERİŞKİN BOYU ÖNCEDEN HESAPLANABİLİR Mİ?

ERİŞKİN BOYU ÖNCEDEN HESAPLANABİLİR Mİ? Erişkin boyunu şekillendiren birçok faktör vardır. Anne-baba boy ortalaması,çocuğun doğum kilosu...

Devamını Oku

Çocuklarda Şişmanlık ve Önlenmesi

Çocuklarda Şişmanlık ve ÖnlenmesiŞişmanlık (obezite) nedir?Şişmanlık basit tanımı ile vücutta yağ dokusu oranının artışı sonucu...

Devamını Oku

Nonklasik Konjenital Adrenal Hiperplazi …

Nonklasik Konjenital Adrenal Hiperplazi Kliniği Konjenital adrenal hiperplazi(KAH), kortizol biosentezindeki enzimatik bir defekt...

Devamını Oku

ÇOCUKLUK YAŞ GRUBUNDA FAZLA MİKTARDA ALI…

ÇOCUKLUK YAŞ GRUBUNDA FAZLA MİKTARDA ALINAN D VİTAMİNİNİN SONUÇLARID vitamini vücuttaki kalsiyum dengesinin düzenlenmesi ve...

Devamını Oku

MİKROPENİS

YENİDOĞANDA MİKROPENİS Doğumda penis boyu ve testis hacmi hipotalamus-hipofiz-testis (HHT) aksının normal olup olmadığını ve fonksiyonunu...

Devamını Oku

Boy Uzattığı İddia Edilen Ürünler Hakkın…

Boy Uzattığı İddia Edilen Ürünler Hakkında: Büyük AldatmacaŞüphesiz ki sağlık insanoğlunun sahip olduğu önemli bir...

Devamını Oku

Tip 1 Diyabet ve Güncel Tedavi Yaklaşıml…

TİP 1 DİYABET VE GÜNCEL TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Tip 1 Diyabet (Tip1 DM) pankreastaki insülin üreten...

Devamını Oku

Konjenital (doğuştan) hipotiroidi ve yen…

Konjenital (doğuştan) hipotiroidi ve yenidoğanda doğuştan hipotiroidi taraması Konjenital (doğuştan) hipotiroidi yenidoğan döneminde en sık...

Devamını Oku

İyot eksikliği ve Maternal Hipotiroksine…

İyot eksikliği ve Maternal Hipotiroksinemi İyot intrauterin ve postnatal hayatta somatik ve nörolojik gelişim için...

Devamını Oku

Çocukluk Çağı Tiroid Kanserleri

ÇOCUKLUK ÇAĞI TİROİD KANSERLERİ Çocuklarda görülme sıklığı % 0.2-1.2 olarak bildirilen tiroit nodüllerinin çoğunun benign olmasına...

Devamını Oku

Çocuklarda Diyabet

Çocuklarda Diyabet Türkiye’de diyabet hastası ne kadar çocuk var? Diyabetin çocuk sağlığı için önemi nedir?...

Devamını Oku

Çocukluk Çağında Tiroid Nodülleri

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA TİROİD NODÜLLERİ Çocukluk çağında muayene sırasında her yüz çocuktan birisinde tiroid nodülü saptanmaktadır. Ergenlik...

Devamını Oku

Normal Büyüme Sağlıklı Çocuk Göstergesid…

Normal Büyüme Sağlıklı Çocuk GöstergesidirBir araştırıcı, büyümeyi bir dereceye benzetmiş ve derece hasta bir çocuğun...

Devamını Oku

XXI.Ulusal Pediatrik Endokrinoloji & Diyabet Kongresi

Etkinlik Takvimi

Pzt Sal Çrş Prş Cu Cts Pz
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Kimler Çevrimiçi

181 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi

Çocuk Endokrin Uzmanı Ara

Uzman Görüşleri

Ergenlik (Puberte) Gecikmesi

Ergenlik, kişinin çocukluktan üreme yeteneğine sahip erişkin bir kadın ya da erkek olmaya evrildiği bir geçiş dönemidir. Bu dönem ortalama olarak kızlarda 10-10.5, erkeklerde 11-11.5 yaşlarında başlar ve 3-5 yıl sürer. Bu süreçte cinsiyet hormonlarının ve eşey (gamet) hücrelerinin üretildiği gonadların (kızlarda over, erkeklerde testis) beyinde hipotalamusta üretilen GNRH adlı hormonun hipofizi etkilemesiyle ve buradan kan dolaşımına salınan FSH ve LH adlı hormonların uyarısı ile oluşur. Gonadlar, hipotalamus ve hipofiz arasında bir geri bildirim düzeneği söz konusudur. Ergenlik sürecini neyin başlattığı henüz bilinmemektedir. Ancak bu sürecin başlayabilmesi için hipotalamo-hipofizer gonadal ekseni oluşturan hücre, organ ve dokuların sağlıklı olmaları önkoşuldur.

Ne zaman ergenlik gecikmesi söz konusudur?

Bir kız 13 veya bir erkek 14 yaş doldurduğu halde hipotalamo-hipofizer gonadal eksenin çalıştığını gösterir bulgular yok ise o zaman bir ergenlik gecikmesinden söz edilebilir. Kızlarda ergenliğin ilk belirtisi meme tomurcuklanmasıdır. Meme tomurcuğu, memenin renkli kısmı altında bir bilye büyüklüğünde, yüzeyi düzgün olmayan, genellikle dokunmaya hassas bir dokunun belirmesi olarak tanımlanır. Erkeklerde ise ergenliğin ilk belirtisi testis hacminin 4 ml’nin üstünde olmasıdır. Bu elips şeklindeki testis organının uzunlamasına ölçümünün 2.5 cm’den daha uzun olmasına tekabül eder. Pubik ve/veya koltukaltı kıllanması tek başına bir püberte belirtisi değildir.

Ergenlik gecikmesi akran baskısı nedeniyle kişide psikolojik zorlara neden olabilir. Ergenlik gecikmesinin erken aşamalarında bu durumla genellikle iyi baş edilir. Ancak daha uzun gecikme durumunda bu stres psikolojik sorunlara yol açabilir. Bu nedenle ergenlik gecikmesi olan bireylerin bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Hekimlerin ilk yapmaları gereken şey bireyin büyümesinin, gelişmesinin ve genel sağlığının değerlendirilmesidir.

Püberte gecikmesinin nedenleri

1. Süreğen (kronik) hastalık durumları: Kronik böbrek yetmezliği, kronik karaciğer hastalığı, kronik anemiler (talesemi, orak hücre hastalığı), iyi kontrol edilmemiş diyabet mellitus, çölyak hastalığı, romatizmal hastalıklar, astım, kistik fibrozis vb.

2. Aşırı zayıflık: Vücut kitle endeksinin yaşa ve cinse göre 10. persantilin altında olduğu durumlar (anoreksiya nevroza, blumiya, protein enerji malnütrisyonu, malabzorbsiyon nedenleri, ciddi sporcular)

3. Hipogonadotropik hipogonadizm: Bu kategorideki hastalıklarda hipotalamustan GNRH ve/veya hipofizden FSH, LH salgılanması bozulmuştur. Bu duruma bu bölgeleri etkileyen lezyonlar (tümörler, cerrahi operasyonlar, radyasyon tedavisi, travma vb.) neden olabilir. Bu hormonların eksikliği tek başına olabileceği gibi büyüme hormonu, TSH, ACTH hormonlarının eksiklikleriyle birlikte olabilir. Birden çok hormonun birlikte eksik olduğu olgularda orta hat anomalileri (yarık damak, yarık dudak, tek orta kesici diş vb.) bazen birlikte bulunur. Bazen de GNRH eksikliği tek başına bulunabilir. Bu genellikle herediter ya da çevresel bir nedene bağlıdır. Herediter olan olgularda bazen birlikte koku alma duyusunun yokluğu (anosmi) söz konusu olabilir. Bu durum Kallmann Sendromu olarak tanımlanır.

4. Hipergonadotropik hipogonadizm: Bu gruptaki hastalıklarda sorun gonadlardadır. Buna yanıt olarak FSH ve LH düzeyleri yükselmiştir. Bu durumun en sık nedeni Turner Sendromu’dur. Bu sendrom kızlarda normalde bulunması gereken iki adet X kromozomundan birisinin hiç bulunmaması veya yapısının bozuk olmasına bağlıdır. Bu kromozomal bozukluk ilgili bireyde overlerin embriyonik olarak gelişememesine yol açar. Kızlarda daha seyrek olarak otoimmün over iltahabı, over torsiyonu, over cerrahisi de hipergonadotropik hipogonadizme yol açar. Erkeklerde ise Klinefelter Sendromu (fazladan bir ya da daha fazla X kromozomunun olması), kaybolmuş testis sendromu (testisin doğuştan yokluğu), testis iltahapları (kabakulak vs.’ye bağlı), testis travması, testislerde testesteron sentez basamaklarının birinde doğuştan eksiklik olması en sık nedenler arasındadır. Miks gonadal disgenezi gibi bazı nadir durumlarda ise gonadların gelişimsel bozukluğundan dolayı doğuşta cinsiyet belirsizliği söz konusudur.

5. Yapısal ergenlik ve büyüme gecikmesi: Ergenlik gecikmesi olan bir bireyde özellikle erkeklerde bu duruma yol açan neden bulunamaz. Sıklıkla ebeveynlerde de bu durumun söz konusu olduğu öyküden anlaşılır. Ergenlik bulgularının olmayışının yanında boy da akranlara göre daha kısadır. Bunun dışında özgeçmiş ve fizik muayene bulguları tümüyle normaldir. Bu kişilerde el bilek grafisi çekilerek yapılan bir değerlendirmede iskelet olgunlaşmasının (kemik yaşının) takvim yaşına göre geri olduğu anlaşılır. İnsanlarda genellikle ergenlik sürecinin başladığı kemik yaşı olan 11 yaşına ulaşıldığında bu kişilerde akranlarında olduğu gibi ergenlik süreci başlar ve normal bir şekilde ilerler. Bu durum bir hastalık olarak kabul edilmez, normalin bir varyantı olarak kabul edilir.

Ergenlik gecikmesinin yönetimi

İyi bir öykü, fizik muayene ve gerekirse laboratuvar yardımıyla ergenlik gecikmesine yol açan neden ortaya konmalıdır ve buna göre aileyle birlikte bir yönetim planı oluşturulmalıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan zorluklardan birisi yapısal püberte gecikmesinin hipogonadotropik hipogonadizmden ayırt edilememesidir. Bu durumda kemik yaşının 11 ya da daha ileri oluşu önemli bir kriterdir. Eğer kemik yaşı 11’den büyükse ve ergenlik belirtilerinin olmayışıyla birlikte düşük cinsiyet hormonları (Testesteron, östrojen) ve FSH, LH düzeyleri söz konusuysa hipogonadotropik hipogonadizm tanısını dışlamak için LHRH uyarı testi yapılmalıdır. Ancak bu test dahi bu iki durumu birbirinden ayırt edemeyebilir. Bu durumda hem ergenlik sürecinin başlamasını uyarmak hem de ikincil cinsiyet özellikleri olmayan bireye bu özellikleri az da olsa kazandırmak amacıyla kısa süreli olarak (erkeklerde tipik olarak Testosteron 50 mg IM ayda bir altı ay süreyle) cinsiyet hormonu uygulaması yapılır. Sonraki değerlendirmelerdeki duruma göre bu durumun kesin tanısı konur.

Genel olarak ergenlik gecikmesine yol açan bütün durumlarda eksik olan cinsiyet hormonu ilaç olarak yerine konabilir. Bu suretle ikincil cinsiyet karakterleri (sıklıkla sağlıklı akranlarından ayırt edilemeyecek şekilde) oluşturulabilir. Üreme işlevi için ayrıca FSH LH içeren ilaçlarla tedavi gerekebilir.

Prof. Dr. Ali Kemal Topaloğlu

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi

Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı