İznik Diyabet Kampı Yapıldı İznik “ Arkadaşım Diyabet Kampı” nın mesajı: “ Sensörleri devlet karşılasın, parmak uçlarım bana kalsın” Prof. Dr. Şükrü HatunKoç Üniversitesi Tıp Fakültesi Bundan 20 y See more details
Düzce’de pompa çalıştayı yapıldı. 22 Haziran 2017 tarihinde Düzce Pelemir Otel’de Düzce Üniversitesi Çocuk Endokrin Bölümü’nde izlenen pompa kullanıcılarına yönelik bir pompa çalıştayı düzenlendi. Çalıştaya s See more details
Düzce’de 8.Yaz Okulu/Kampı yapıldı. DÜ Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı ve Düzce Çocuk ve Genç Diyabetliler Derneği’nin işbirliği ile 19-23 Haziran 2017 tarihleri arasında Düzce Pelemir Otel’de diyabet kampı yapıldı. See more details
Karabük İli Diyabet Eğitimi 20-21 Haziran 2017 tarihleri arasında Karabük il genelindeki anaokulu, ilköğretim ve ortaokul öğretmenlerine, Karabük ili  100. yıl Kültür Merkezinde, Karabük Üniversitesi Tıp Fakült See more details

Üye Girişi

Uzman Görüşü

Diyabet tedavisinde yenilikler: Biyonik …

Diyabet tedavisinde yenilikler: Biyonik pankreas ne kadar yakın?   Prof. Dr. Şükrü Hatun Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi    Diyabet...

Devamını Oku

Çocuk hastalara erişkin uzmanlarının bak…

Çocuk hastalara erişkin uzmanlarının bakması ne kadar doğru?   Prof. Dr. Şükrü Hatun Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi   Ülkemiz tıbbında...

Devamını Oku

D vitamini her derde deva mı?

D vitamini her derde deva mı? Prof. Dr. Şükrü HatunKoç Üniversitesi Tıp Fakültesi Bugünlerde rastgele bir eczaneye...

Devamını Oku

Abartılı hekimlik' ve 'şarlatanlığa' dur…

Abartılı hekimlik' ve 'şarlatanlığa' dur demenin zamanı gelmedi mi? Son olarak Mehmet Öz’ün “ GDO lobisi...

Devamını Oku

Suni tatlandırıcılar şişmanlığın önlenme…

Suni tatlandırıcılar şişmanlığın önlenmesinde bir imkan mı? Yoksa şişmanlığın ve diyabetin artmasından sorumlu mu? Çocuklarda ve...

Devamını Oku

D vitamini kullanımında aşırı artış: Ne …

D vitamini kullanımında aşırı artış: Ne kadar ihtiyaç? Ne kadar “Sağlık modası”?   Prof. Dr. Şükrü Hatun Kocaeli...

Devamını Oku

ADOLESANLARDA HİPERTRİKOZ

ADOLESANLARDA HİPERTRİKOZHipertirkoz, hirsutizm ve alopesi gibi kıl ile ilgili bozukluklar her yaşta psikososyal sorunlara neden...

Devamını Oku

ERİŞKİN BOYU ÖNCEDEN HESAPLANABİLİR Mİ?

ERİŞKİN BOYU ÖNCEDEN HESAPLANABİLİR Mİ? Erişkin boyunu şekillendiren birçok faktör vardır. Anne-baba boy ortalaması,çocuğun doğum kilosu...

Devamını Oku

Nonklasik Konjenital Adrenal Hiperplazi …

Nonklasik Konjenital Adrenal Hiperplazi Kliniği Konjenital adrenal hiperplazi(KAH), kortizol biosentezindeki enzimatik bir defekt...

Devamını Oku

ÇOCUKLUK YAŞ GRUBUNDA FAZLA MİKTARDA ALI…

ÇOCUKLUK YAŞ GRUBUNDA FAZLA MİKTARDA ALINAN D VİTAMİNİNİN SONUÇLARID vitamini vücuttaki kalsiyum dengesinin düzenlenmesi ve...

Devamını Oku

MİKROPENİS

YENİDOĞANDA MİKROPENİS Doğumda penis boyu ve testis hacmi hipotalamus-hipofiz-testis (HHT) aksının normal olup olmadığını ve fonksiyonunu...

Devamını Oku

Boy Uzattığı İddia Edilen Ürünler Hakkın…

Boy Uzattığı İddia Edilen Ürünler Hakkında: Büyük AldatmacaŞüphesiz ki sağlık insanoğlunun sahip olduğu önemli bir...

Devamını Oku

Tip 1 Diyabet ve Güncel Tedavi Yaklaşıml…

TİP 1 DİYABET VE GÜNCEL TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Tip 1 Diyabet (Tip1 DM) pankreastaki insülin üreten...

Devamını Oku

Konjenital (doğuştan) hipotiroidi ve yen…

Konjenital (doğuştan) hipotiroidi ve yenidoğanda doğuştan hipotiroidi taraması Konjenital (doğuştan) hipotiroidi yenidoğan döneminde en sık...

Devamını Oku

İyot eksikliği ve Maternal Hipotiroksine…

İyot eksikliği ve Maternal Hipotiroksinemi İyot intrauterin ve postnatal hayatta somatik ve nörolojik gelişim için...

Devamını Oku

Çocukluk Çağı Tiroid Kanserleri

ÇOCUKLUK ÇAĞI TİROİD KANSERLERİ Çocuklarda görülme sıklığı % 0.2-1.2 olarak bildirilen tiroit nodüllerinin çoğunun benign olmasına...

Devamını Oku

Ergenlik (Puberte) Gecikmesi

Ergenlik (Puberte) Gecikmesi Ergenlik, kişinin çocukluktan üreme yeteneğine sahip erişkin bir kadın ya da erkek olmaya...

Devamını Oku

Çocuklarda Diyabet

Çocuklarda Diyabet Türkiye’de diyabet hastası ne kadar çocuk var? Diyabetin çocuk sağlığı için önemi nedir?...

Devamını Oku

Çocukluk Çağında Tiroid Nodülleri

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA TİROİD NODÜLLERİ Çocukluk çağında muayene sırasında her yüz çocuktan birisinde tiroid nodülü saptanmaktadır. Ergenlik...

Devamını Oku

Normal Büyüme Sağlıklı Çocuk Göstergesid…

Normal Büyüme Sağlıklı Çocuk GöstergesidirBir araştırıcı, büyümeyi bir dereceye benzetmiş ve derece hasta bir çocuğun...

Devamını Oku

XXI.Ulusal Pediatrik Endokrinoloji & Diyabet Kongresi

Etkinlik Takvimi

Pzt Sal Çrş Prş Cu Cts Pz
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Kimler Çevrimiçi

393 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi

Çocuk Endokrin Uzmanı Ara

Prof. Dr. Abdullah Bereket

Çocuklarda Şişmanlık ve Önlenmesi

Şişmanlık (obezite) nedir?

Şişmanlık basit tanımı ile vücutta yağ dokusu oranının artışı sonucu oluşan kilo fazlalığıdır. Şişmanlık gerek erişkin gerekse çocuklarda tüm dünyada hızla artmaktadır. Ülkemizin değişik illerinde yapılan çalışmalarda erişkinlerin yaklaşık % 40 ı çocuk ve gençlerin ise % 10 ile 25 inin fazla kilolu veya şişman olduğu saptanmaktadır. .

Şişmanlığın objektif değerlendirilmesinde Beden Kitle İndeksi (BKI) ölçütü kullanılır. Beden kitle indeksi aşağıdaki formül ile hesaplanır:

BKI= [Vücut ağırlığı (kg)] / [Boy (m)]2

Erişkinlerde BKI değeri 25 in üzeri ise fazla kilolu, 30 un üzerinde ise şişman olarak kabul edilir. BKI 27 nin üzerinde olan kişilerde yüksek kan basıncı (hipertansiyon), damar sertliği (ateroskleroz), inme (felç), şeker hastalığı (tip 2 diyabet), kalp hastalığı (infarktüs) ve kanser riski artar.

Çocuklarda yaşa göre boy değiştiği için şişmanlığı tanımlayacak tek bir BKI rakamı vermek mümkün değildir. Bu nedenle çocuklarda şişmanlığı tanımlarken yaş ve cinse göre belirlenmiş BKI değerleri kullanılır.

Şişmanlık neden ve nasıl oluşur?

Vücudumuz günlük etkinlikleri (yürüme, koşma, konuşma, yediğimiz yiyecekleri sindirme, nefes alma, konuşma, vücut ısısını koruma ve çocuklarda büyüme vs.) yapabilmek için bir enerji harcar. Bu enerjiyi yediğimiz besinlerden elde ederiz. Enerjinin ifade birimi kaloridir. Eğer besinlerle aldığımız enerji (kalori) fazla, buna karşın günlük işlerimizi yapmak için vücudumuzun harcadığı enerji az ise o zaman artan enerji vücudumuzda depolanacaktır. Bu depolanma yağ kitlesinin artması şeklinde olur. Böylece artan yağ kitlesine bağlı olarak tartımız artar ve şişmanlık oluşur. Basit bir tanımla şişmanlık vücudun harcayamadığı yani fazla gelen enerjiyi yağ dokusunda (kumbara gibi) biriktirmesi ve bunun sonucu olarak vücut tartısının artmasıdır. Vücuda ihtiyacından fazla alınan her 7000 kalori yaklaşık 1 kg yağ olarak depolanır. Bu hesapla eğer bir kişi (çocuk veya erişkin) günde ihtiyacından 100 kalori fazla alıyor ise vücut ağırlığına 70 gün sonra 1 kg yağ eklenecektir. Temel besi elemanlarının kalori değerleri, 1 gram yağ 9 kalori, 1 gram şeker 4 kalori, 1 gram protein 4 kalori şeklindedir.

Yiyeceklerden örnek verecek olursak ;

1 küçük porsiyon patates kızartması: 220 kalori

1 kutu gazlı içecek ( kola, gazoz, buzlu çay) : 150 kalori

1 hamburger : 257 kalori

1 poğaça 175 kalori

Şişman çocukların çok büyük bir kısmında şişmanlığın nedeni çocuğun beslenme yoluyla vücuduna giren kalori ile harcadığı kalori arasındaki dengenin bozulmasıdır. Bu tür şişmanlığa “Basit şişmanlık” diyoruz. Basit şişmanlıkta çocuk harcadığından fazla kalori almaktadır. Şişman çocukların az bir kısmında ise şişmanlığa yol açan hormonal veya genetik hastalıklar mevcuttur. Bu olgularda metabolik bozukluk nedeniyle şişmanlığa eğilim artmıştır ve tıbbi tedavi gereklidir.

Normalde günlük kalori ihtiyacı ne kadardır

Çocuklarda günlük kalori ihtiyacı yaşa, cinse ve aktivite durumuna göre değişir. Örneğin 3 yaşındaki bir çocukta günlük alınması gereken toplam kalori ortalama 1200-1300 kalori iken, büyümenin hızlandığı ergenlik dönemindeki bir erkek çocukta bu 2500-2800 kaloriye kadar çıkabilmektedir.

Modern yaşam tarzı, özellikle hareket azlığı ve abur-cubur beslenme çocukların günlük yaşamında aldıkları kaloriyi arttırırken, harcadıkları kalori miktarını azaltmaktadır. Bu nedenle şişmanlık oranı gelişmiş ve gelişmekte olan toplumlarda giderek artmaktadır.
Gereğinden fazla Beslenme + Az Hareket Etme = Şişmanlık

Günlük yaşamda gereğinden fazla kalori almamıza yol açan etkenler nelerdir?

    Vücudun sıvı ihtiyacının su yerine şeker ve kalori içeren sıvılarla karşılanması (kola, meyve suyu, buzluçay, ice-tea, gazoz) içilmesi
    Tok tutan, yavaş sindirilen ve barsak hareketlerini kolaylaştıran lifli gıdaların (baklagiller, sebze, meyveler) yetersiz tüketilmesi, hızlı pişirilmiş hazır (fast-food) besinleri yeme
    Bol şekerli ve yağlı (fazla enerjili) yiyecekleri aşırı tüketme (dondurma, çikolata, cips, patates kızartması, gofret, şekerleme vb)
    Hazır yiyecek (Fast-food) tarzı beslenmenin artması (pizza, hamburger, ekmek arası)
    Düzenli öğünler yerine yağ ve karbonhidrat oranı yüksek gıdalar ile abur-cubur beslenme
    Öğün atlayıp diğer öğünde aşırı miktarda yemek yeme.
    TV’de yüksek kalori içeren yiyecek ve gazlı içecek tüketimini özendiren reklamların yoğun biçimde gösterilmesi

Günlük yaşamda harcanan kaloriyi azaltan etkenler nelerdir ?

    Okula servisle gidip-gelme
    Merdiven yerine asansör-yürüyen merdiven kullanımı
    Dışarıda oyun yerine evde TV ve bilgisayar başında zaman geçirme bu sırada gereksiz yiyecek tüketimi (patlamış mısır, cips,gofret vs)
    Sürekli sınavlar için çalışan çocukların oyun ve aktiviteye zaman ayıramaması, yüklü ev ödevleri ve dersaneler nedeniyle spor etkinliklerine zaman ayıramaması, ders çalışırken stres nedeniyle gıda tüketiminin artması
    Beden eğitimi derslerinin (birçok okulda alan, olanak ve saat olarak) yetersizliği
    Kentlerde yeşil alan ve oyun alanlarının (basketbol, voleybol vs) eksikliği
    Şehir güvenliğine ve trafik için duyulan endişe nedeniyle çocukların evde daha uzun süre kalmaları

Psikososyal etkenler

    Kentsel yaşam, çalışan anne-baba
    Aile içi stresler
    Tek çocuk olmak
    Parçalanmış aile (Ebeveynlerin zararlı yiyeceği kısıtlamada duygusal zaafı)
    Bireylerin teşviki

Şişmanlığın ne gibi zararları vardır?

Şişmanlık sağlık üzerindeki asıl olumsuz etkilerini (yüksek kan basıncı, kolesterol yüksekliği, Kalp ve şeker hastalığı, safra kesesi hastalıkları, inme, kanser) erişkin yaşamda gösterir.

Çocukluk ve ergenlik çağında da şişmanlığın derecesine bağlı olarak aşağıdaki sorunlar görülmektedir :

    İnsülin direnci ve şeker hastalığına eğilim
    Yüksek kan basıncı (Hipertansiyon)
    Kan yağlarında yükseklik
    Ateroskleroz (damar duvarlarında yağ tabakası birikiminin başlaması)
    Kalpte tıkayıcı damar (koroner) hastalığı
    Karaciğerde yağlanma, safra taşı
    İskelet sistemi ile ilgili sorunlar
    Uykuda solunum düzensizliği, apne, horlama
    Psikolojik sorunlar
    Kızlarda adet düzensizliği, tüylenme, erken ergenlik
    Erkek çocuklarda meme bölgesinde yağlanma, jinekomasti
    Deri enfeksiyonları (pişikler, kıl dibi iltihapları)

Şişmanlık önlenebilir mi ?

Yapılan araştırmalara göre çocukluk çağında şişman olan kişilerin % 60’ı erişkin yaşamda da şişman olarak kalmaktadırlar.

Ergenlik çağında şişman olanlarda bu oran % 80 lere kadar çıkmaktadır. Bu rakamlar şişmanlığın temellerinin çocukluk çağında atıldığını göstermesi bakımından son derece çarpıcıdır.

Ayrıca şişmanlığın başlama yaşı küçüldükçe şişmanlığın ağırlığı da artmaktadır. Yani şişmanlık ne kadar erken yaşta başlamış ise şişmanlığın derecesi de o kadar fazla olmaktadır.

Erişkin şişmanların % 95 i diyetle verdikleri kiloyu 2 yıl içinde geri almaktadır. Sürekli birbirini izleyen diyetler ve kilo alıp verme (yo-yo sendromu) vücut metabolizmasındaki hızlı değişimler nedeniyle sağlık için ayrıca tehdit oluşturur. Alınan kilolar vücudun metabolik dengesini herseferinde daha yukarıya taşımakta ve kilo aldıkça ve kilolu kaldıkça normal kiloya dönmek giderek zorlaşmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar yüksek kalorili beslenmenin beyinde doygunluk hissini sağlayan hipotalamus bölgesindeki sinir hücrelerinde yapısal değişikliklere neden olduğunu göstermekbir

Erişkinlerde şişmanlık tedavisinde başarının düşük olduğunu bilmekteyiz.. Bu nedenle kilolu çocuklarımızın erken fark edilmesi ve gereken önlemlerin çocukluk çağında alınması son derece önemlidir.

Şişmanlığın önlenmesi için yukarıda sayılan şişmanlığa yol açan nedenleri ortadan kaldırmak veya azaltmak gerekmektedir

Ülkemizde Çocuk Endokrinoloji Derneği ve Mili Eğitim ve Sağlık bakanlıklarının işbirliği ile okullarda sürdürülen “Okulda diyabet ve Obezite programı” çerçevesinde

Obezitenin önlenmesi ile ilgili ilk adımlar atılmaya başlanmış olup okul kantinlerindeki zararlı yiyeceklere sınırlamalar getirilmiştir. Gerekli diğer adımların atılması için çabalar sürmektedir. Bu konuda ebeveynlere de önemli görevler düşmektedir.

Doğru ve sağlıklı beslenmede nelere dikkat edilmelidir?

    Yaşamın ilk 6 ayında bebeklerin yalnızca anne sütü ile beslemesi
    Bebek doyduktan sonra mamayı bitirmek için zorlanmaması
    Çocukluk çağında kalorisi yüksek gıdalardan kaçınılması

(Örneğin karton kutulardaki hazır meyve suları yerine meyva yenmesi)

Şekerli ve gazlı içecekler yerine su, ayran, süt tercih edilmesi

    Posasız ve yağ oranı yüksek yiyecekler yerine dengeli beslenme (sebze yemekleri, baklagiller ve taze sebzelerden hazırlanmış salataları yeme alışkanlığının kazandırılması)
    Düzenli öğünler halinde yemek yeme alışkanlığının kazandırılması (3 ana öğün 2 ara öğün)
    Akşam yemeğinden sonra ve özellikle yatmadan önce besin alınmaması
    Kahvaltı öğününün asla atlanmaması
    Yemeklerin yavaş ve iyice çiğnenerek yenmesi ve gelişigüzel atıştırmalardan kaçınılması
    Bol su içilmesi
    Yüksek kalorili yiyecek alımlarının sınırlandırılması
    Servis kabının servis sonrası masadan kaldırılması

Daha fazla kalori harcamak icin neler yapilabilir ?

Enerji harcamada en etkili yol hareketliliğin arttırılmasıdır.

Unutmayalım ne kadar çok hareket edersek o kadar çok enerji kullanırız. Öyleyse ne yapmalı ?

    Asansör yerine merdiven kullanılmalı,
    Yakın mesafelere yürüyerek gitmeli,
    Televizyon seyretmeyi günde 30 dakika, hafta sonları 2 saat ile sınırlandırılmalı
    Günde 30-60 dakikadan fazla bilgisayar kullanmamalı
    Her fırsatta ve hafta sonları spor yapmalı (yürüyüş, basketbol, voleybol , koşu gibi)
    Beden eğitimi dersleri mümkünse arttırılmalı ve özendirilmeli,
    Okullarda spor takımları oluşturulmalı ve düzenli çalışmalar yapmalıdır.

Çocuklarda şişmanlığın tedavisi nasıldır

Şişmanlık oluşmuş ise bunun tedavisi için çok yönlü bir yaklaşım gerekmektedir. Öncelikle uzman bir hekim tarafından çocuk değerlendirilerek şişmanlığa yol açan bir hastalığın olup olmadığı ve şişmanlığın yarattığı sağlık sorunları araştırılmalıdır. Eğer bir hormonal-metabolik sorun saptanmış ise bunun tedavisi öncelik taşır. Basit şişmanlığı olan çocuklarda ise beslenme ve yaşam tarzının yeniden düzenlenmesi, (dengeli beslenme, düzenli spor yapma ve günlük yaşamda hareketliliğin arttırılması) gerekir.

Çocukların, erişkinlerden farklı olarak gelişmeleri devam ettiği için erişkinlerdeki diyet modelleri çocuklukta uygun değildir.

Beslenme planının mutlaka uzman hekim gözetiminde çocuğun yaş ve cinsiyetine uygun tarzda olması ve çocuğun büyüme ve gelişmesinin düzenli olarak izlenmesi önem taşır. Uygulanacak kalori kısıtlaması şişmanlığın derecesine, çocuğun yaş, ergenlik durumuna göre ayarlanır.

Tedavideki bir diğer önemli husus aktivitenin arttırılmasıdır. Şişman çoçuklarda günlük olağan aktiviteye ek olarak en az yarım saatlik orta derecede aktivite (aletli veya oyun tarzında olabilir), hafta sonları düzenli spor aktiviteleri ve yürüyüş yapılır.

Üçüncü olarak davranış değişikliği sağlamak önemlidir. Çocuğun beslenme planına uyum göstermesi ve daha hareketli bir yaşam tarzı sürdürmesi, besinin bir ödül ve hedef olarak görülmesinden vazgeçilmesi için gerekli psikolojik destek verilmelidir.

Yaşam ve beslenme tarzındaki yapılan değişikliğin tüm aile bireyleri tarafından benimsenip uygulanması çocuğun kilo vermesindeki başarıyı arttıracaktır. Tüm ailenin işbirliği çok önemlidir. Çocuklarda şişmanlık tedavisinin amacı yalnızca belli bir sürede ağırlık azalmasını sağlamak değildir; ağırlık artışının durdurulması hafif, orta derece de kilolu bir çok çocukta yeterlidir. Temel amaç ise, yaşam boyu sürecek sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerini sağlayarak yetişkin şişmanlığının oluşmasını önlemektir.

Prof Dr Abdullah Bereket

Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı